သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန
သစ်တောဦးစီးဌာန

သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနအနေဖြင့် မြန်မာ့ကျွန်းသစ်မူရင်း ဒေသဖြစ်သော ပဲခူးရိုးမအတွင်း ၂၀၁၆-၁၇ ဘဏ္ဍာနှစ်မှစ၍ တရားဝင်သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းအား (၁၀)နှစ်ရပ်နား ထားပြီး သစ်တောပြုစုထိန်းသိမ်းခြင်းလုပ်ငန်းများအား အရှိန်အဟုန်မြှင့်ဆောင်ရွက်နေလျှက်ရှိသည့်အပြင် တရားမဝင် သစ်ခိုးထုတ်ခြင်း၊ တရားမဝင်တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ သတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် ကျူးကျော်အခြေချနေထိုင်ခြင်းများအား ပြည်သူပူးပေါင်းပါဝင်မှုဖြင့် စီမံချက်ချအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နေလျှက်ရှိပါသည်။ ပဲခူးရိုးမစိမ်းလန်းစိုပြည် ရေးဧရိယာအတွင်းမှ (၂၄-၈-၂၀၂6)ရက်နေ့မှ (၃၀-၈-၂၀၂၆)ရက်နေ့ထိ တစ်ပတ်တာကာလအတွင်း တရားမဝင်ကျွန်း၊ သစ်မာ၊ အခြား စုစုပေါင်း (၅၆.၄၄၃၁)တန်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ပါသည်။

ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြောင်းမြခရိုင်၊ မြောင်းမြမြို့နယ်သစ်တောဦးစီးဌာန၊‌သိလ္လာဘိနယ်တွင်သစ်တောပြုစုထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာအသိပညာပေးဟောပြောပွဲနှင့်စွမ်းအားမြှင့်မီးဖိုပေးအပ်ပွဲအခမ်းအနားကို မြောင်းမြမြို့နယ်၊ထုံးဘိုမိချောင်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၊ထုံးဘိုမိချောင်းအိုင်‌ ကျေးရွာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲတွင် ကျင်းပဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ကျေးရွာအုပ်စု၊အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့်သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ဝန်ထမ်း(၄)ဦး၊ ထုံးဘိုမိချောင်းအိုင်ကျေးရွာသား(၄၁)ဦး၊ ကျေးရွာသူ(၄၈)ဦး၊ ဆရာဆရာမကျောင်းသား ကျောင်းသူ(၈)စုစုပေါင်း(၁၀၂)ဦးတက်ရောက်ခဲ့ပါသည်။‎အခမ်းအနားတွင် တောအုပ်ကြီး ဦးဝင်းကြည်မှ သစ်ပင်များ၏ အကျိုးကျေးဇူးများ၊ သစ်တောထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာများ၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာများ၊အယ်နီညိုရာသီဥတုအခြေအနေနှင့်သစ်တော ဥပဒေဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ဆွေးနွေးဟောပြောခဲ့ပါသည်။ ဆက်လက်၍ စွမ်းအားမြင့်မီးဖိုများ၊လက်ကမ်းစာ‌ စောင်များ၊မုန့်များ ‌ဝေငှခဲ့ပါသည်။ထို့နောက်တက်ရောက်လာသူများမှသိရှိလိုသည်များကိုရှင်းလင်းပြောကြားခြင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပါကြောင်း သတင်းရရှိသည်။

ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း(pollination)ဆိုသည်မှာ ပန်းပွင့်သောအပင်များတွင် အဖိုမျိုးပွားအစိတ် အပိုင်းဖြစ်သော ဝတ်ဆံဖို(anther) မှထွက်ရှိသည့် ဝတ်မှုန်စေ့ (pollen grains)များကို အမမျိုးပွား အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ဝတ်ဆံအမ(stigma)သို့ ရောက်ရှိစေသည့် ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပါသည်။ ဝတ်မှုန် ကူး ပြီးနောက် သင့်လျော်သောအခြေအနေများတွင် မျိုးအောင်ခြင်း(fertilization) ဖြစ်ပေါ်ကာ မျိုးစေ့နှင့် အသီးများဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။ပန်းတစ်ပွင့်၏ဝတ်မှုန်သည် ထိုပန်း၏ ဝတ်ဆံအမ သို့မဟုတ် တစ်ပင်တည်းရှိ အခြားပန်း၏ ဝတ်ဆံအမသို့ ရောက်ရှိခြင်းဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင် ဝတ်မှုန် ကူးခြင်း(self-pollination)ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ အပင်တစ်ပင်မှဝတ်မှုန်ကို အခြားအပင်တစ်ပင်၏ ဝတ်ဆံအမသို့ သယ်ဆောင်ပေးခြင်းဖြင့်အပြန်အလှန်ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း(cross-pollination)ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ဝတ်မှုန်ကူးခြင်းသည် အစားအစာထုတ်လုပ်မှုနှင့် လူသားများ၏ အသက်မွေးဝမ်း ကျောင်းမှုအတွက် အလွန်အရေးပါပြီး သဘာဝဂေဟစနစ်များကို စိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်မှု စနစ်များနှင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ပေးသည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ပန်းပွင့်သောအပင်များ၏ ၈၇.၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများနှင့် ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများ နှစ်မျိုးလုံးမှ ဝတ်မှုန်ကူးကြပါသည်။ ဝတ်မှုန်ကူးသတ္တဝါများ ဝတ်မှုန်ကူး သတ္တဝါများတွင် တောရိုင်းပျား(Apidae, Halictidae)၊ ပျားရည် ပျား၊ အဆိပ် မရှိသော ပျားငယ်များ(stingless bees)၊ သစ်ခေါင်းတွင်းနေသော သစ်ခေါင်း ပျားများ၊ မြေတွင်းနေ ပျားများပါဝင်ပါသည်။ အဆိုပါပျားများအပြင် ဖလံများ၊ ယင်ကောင်များ (အထူး သဖြင့် hoverflies, Bee flies)၊ နကျယ်ကောင်များ၊ ပိုးထိုးကောင်များ၊ လိပ်ပြာများ၊ ပိုးဖလံများ(moths)၊ ပိုးတောင်မာများ(beetles)၊ လင်းနို့များ၊ လင်းဆွဲများ(Pteropodidae)၊ ငှက်များ၊ ပုရွက်ဆိတ်များ ပါဝင်သည်။ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများတွင် တချို့သော မျောက်မျိုးစိတ်များ၊ ကြွက်၊ ရှဉ့်၊ ဝတ်ရည်စုတ်ငှက်များ(hummingbirds ၊ sunbirds)နှင့် ကြက်တူရွေးမျိုးစိတ် တချို့ပါဝင်ပါသည်။ စနစ်တကျမွေးမြူထားသော ပျားများအပါအဝင် ဝတ်မှုန်ကူးသတ္တဝါများ လုံလောက်စွာရှိနေခြင်းဖြင့် စားရေရိက္ခာ သီးနှံထုတ်လုပ်မှုအရည်အသွေးနှင့် အရေအတွက်နှစ်မျိုးစလုံးတိုးတက်ကောင်းမွန်စေနိုင်သည်။